CANGAS NA II REPÚBLICA (1ª parte)

Hai uns días rematei de le-lo libro Memorias da II República en Cangas sobre a situación económica, política e social de Cangas na II República. Na presente opinión, dispóñome a tratar do xeito máis conciso posible os temas que máis me chamaron a atención do devandito libro.

A economía canguesa na década de 1930 tiña no gremio dos mariñeiros e no turismo os seus motores económicos, sen esquecérmonos do colectivo dos canteiros. Ó pulo do turismo contribuía o atractivo turístico da praia de Rodeira e o servizo de vapores de Cangas a Vigo, aínda que a carencia de hoteis lastraba o crecemento do sector. Arredor dos mariñeiros artellouse unha potente industria conserveira, común a todo o litoral galego na que sobrancearía o nome do conserveiro de orixe catalá Massó.

A crise bolsista de 1929, coa conseguinte redución das exportacións de peixe ó exterior, e maila crise pesqueira causada pola caída de prezos da sardiña desembocará no aumento da pobreza, das enfermidades, do paro e, xa que logo, dos conflitos sociais na vila. Xerardo Dasairas achega os seguintes datos: en febreiro de 1936 había 2000 desempregados na vila; en abril-xuño do mesmo ano Cangas rexistrou un total de 7.100 parados. As contas do Concello tampouco eran mellores; de feito, en decembro de 1932 chegou á bancarrota. ¡Malos tempos para a lírica! Ante o aumento da pobreza e das enfermidades, o Concello creou a Xunta de Beneficencia Local co obxectivo de dispensarlle gratuitamente fármacos e medicamentos ás persoas con poucos recursos.

Por se a situación non era delicada de seu, a vila presenciou, entre outros, os naufraxios das traíñas Dolores (1931) e Josefa (1934) - con cinco mortos cada un deles- e da motora Azaña, con 22 vítimas mortais. Mais as catástrofes sempre teñen unha vertente positiva e neste caso supuxo a solidariedade do pobo cangués cos afectados e a consolidación do sindicalismo mariñeiro moi activo durante o período citado.

Na etapa republicana adquiriu un papel protagonista o sindicato La Alianza Marinera, que chegou a contar con máis de 1500 asociados. Tras supera-la fase inicial de mutualismo durante o período prerrepublicano, axiña se converteu no estandarte do movemento sindical mariñeiro cangués, con constantes tensións cos armadores. Durante a maior parte da etapa republicana, a organización estivo na órbita do anarquismo da CNT, coincidindo cunha actividade máis reivindicativa (numerosas folgas e manifestacións), froito da cal foi "obsequiado" con tres bombas que estouraron no seu local. ¿Quen sería?

O gremio dos canteiros tamén xogou un papel chave no movemento sindical cangués (boa proba disto foi a dura represión exercida polos falanxistas contra este colectivo profesional). Os canteiros integráronse na Sociedade de Oficios Varios tinxíndoo dun verniz socialista. A maioría dos afiliados procedían da parroquia de Darbo (a que máis sufriu a violencia fascista dentro do municipio cangués) e a súa figura máis destacada foi o canteiro Lorenzo Corbacho.